موقعیت جغرافیایی و وضعیت آب و هوایی معدن چادرملو

سلام به همه دوستان عزیز. چند یادداشت آینده به آشنایی بیشتر با معدن و کارخانه چادرملو اختصاص داره. امیدوارم همه سود ببرند.

ما رو از نظراتتون بی نصیب نذارین.

 

  1. موقعیت جغرافیایی و وضعیت آب و هوای معدن چادرملو

چادرملو ترکیبی مختصر شده از سه لغت: چاه، دره و ملون می باشد که ملون در زبان فارسی به معنی نوعی گربه وحشی ست.

کانسار آهن چادرملو در حال حاضر، بزرگترین کانسار آهن در ایران است که عملیات اکتشاف تفصیلی در آن به پایان رسیده و در مرحله بهره برداری قرار گرفته است.

 

  • موقعیت جغرافیایی چادرملو

کانسار آهن چادرملو که در منطقه آهن خیز بافق – ساغند قرار دارد، دارای مختصات جغرافیایی 32 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی و 55 درجه و 30 دقیقه طول شرقی می باشد. این کانسار در استان یزد و در فاصله 180 کیلومتری شرق- شمال شرق شهر یزد و 65 کیلومتری شمال شهرستان بافق و 50 کیلومتری شمال معدن چغارت قرار دارد. کانسار چادرملو که در دامنه شرقی رشته کوههایی که در امتداد شمال غربی – جنوب شرقی، فروافتادگی بافق را همراهی می کنند، واقع شده و در جهت شمال در کویر ساغند و در سمت شمال شرقی بر کویر نمک نظاره می کند. در غرب این رشته کوهها، کویر کور یا کویر بافق و در شرق آن دشت بهاباد که دشتی نسبتا پرآب و حاصلخیز است، با مرکزیت بهاباد قرار گرفته است.

کلیه رودخانه های این منطقه اصولا در طول سال به استثنای ایام کوتاهی که در اثر باران های سیل آسا آبدار می شوند، خشک و بدون آب می باشند. مهمترین رودخانه این منطقه، رودخانه شور است که تنها 5 تا 10 روز در سال آب دارد و به دریاچه نمک می ریزد.

 

  • آب و هوای منطقه چادرملو

با توجه به مجاورت کویرهای مرکزی و لوت و کویرهای کوچک و بزرگ پراکنده، منطقه دارای آب و هوای گرم و خشک بیابانی می باشد. در برخی از گزارشات، شرایط اقلیمی یزد را خشک سرد ذکر نموده اند ولی تابستان های طولانی با حداکثر درجه حرارت 45 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بسیار پایین در اغلب ایام سال مشخصه آب و هوای این منطقه است. متوسط درجه حرارت منطقه، تا 8/20 درجه سانتیگراد و مقدار نزولات جوی برای منطقه تا 6/110 میلی متر در سال گزارش شده است. به طور کلی میزان بارندگی سالیانه در مناطق کویری استان، دارای نوسانات بسیار شدید در سالهای مختلف است. به این ترتیب در حالیکه میزان حداقل بارندگی سالانه در سال 1359 کمتر از 30 میلی متر است، حداکثر بارندگی سالیانه 123 میلی متر گزارش شده است.

پوشش گیاهی منطقه بسیار اندک است و تنها در پاره ای از نقاط، گیاهان مقاوم در مقابل خشکی و گرما مانند درخت گز و طاغ و برخی از گیاهان مرتعی مانند گون، جارو، اشکان و ... دیده می شود.

بادهای این منطقه اصولا موسمی نبوده و فاقد نامهای مشخص می باشند. جهت وزش باد در طول سال متفاوت است. سرعت باد در منطقه استقرار مجتمع، تا 90 کیلومتر در ساعت گزارش شده است.

 

  • راههای ارتباطی کانسار چادرملو

کانسار آهن چادرملو در جنوب شرقی جاده یزد- طبس- مشهد قرار گرفته و از طریق یک راه فرعی 41 کیلومتری در نزدیکی روستای ساغند به این جاده و از آنجا به شهر یزد مرتبط می گردد. طول این جاده از چادرملو تا یزد، حدودا 180 کیلومتر می باشد. همچنین در جهت جنوب و جنوب شرقی از طریق دو جاده ارتباطی ساخته شده که یکی به طول تقریبی 65 کیلومتر به معدن چغارت، آهن شهر و شهرستان بافق و دیگری به طول 70 کیلومتر به دره و شهرستان بهاباد متصل می گردد.

نزدیکترین ایستگاه راه آهن به کانسار چادرملو ایستگاه چغارت است که به منظور حمل سنگ آهن به کارخانه ذوب آهن اصفهان ساخته شده و خود در فاصله 13 کیلومتری ایستگاه اصلی بافق قرار دارد.

ارتباط هوایی استان یزد از طریق پروازهای داخلی با شهرستان های تهران- اصفهان، کرمان- مشهد-بندر عباس و زاهدان تامین می گردد.

 

  1. شناسایی و اکتشاف معدن چادرملو

§         تاریخچه شناسایی و اکتشاف

در دهه 40 میلادی، کانسار چادرملو توسط زمین شناسی آلمانی به نام کومل کشف شد. پژوهش های زمین شناسی در خلال سالهای 1343-1344 تحت سرپرستی سیروس به آیین انجام و تونل های موجود در این کانسار حفر گردید. در سال 1345، کارشناسان شوروی، ضمن ارزیابی کلی ذخایر سنگ آهن در ایران مرکزی، چادرملو را به عنوان کانساری مناسب توصیف کردند. شرکت ملی فولاد ایران در سالهای 1347 و 1348 ناحیه معدن خیز بافق را تحت پوشش بررسی های مغناطیس سنجی هوایی قرار داده و بر آن اساس در مساحتی به وسعت 400×100 کیلومتر مربع، حدود 50 آنومالی را کشف کرد.

زمین شناسان آلمانی مقدار ذخیره کانسار را 148 میلیون تن (ذخیره ممکن 100 میلیون تن و ذخیره قطعی و احتمالی در کاتاگوری C برابر 48 میلیون تن) برآورد کردند. ژئوفیزیکدان های ایرانی، رقم 80 میلیون تن و زمین شناسان ایرانی ذخیره را 8/77 میلیون تن برآورد کرده بودند. کارهای پژوهشی در سال 1352 روی کانسار چادرملو، اهمیت اقتصادی آنرا مشخص کرد. ذخایر امیدوار کننده حدود 300 میلیون تن برآورد و بدین ترتیب چادرملو به عنوان بزرگترین کانسار شناخته شده در ایران تا آن زمان برای مطالعات اکتشافی تفصیلی توصیف شد.

 

§         اکتشافات تفصیلی کانسار چادرملو

 آمار کارهای زمین شناسی پژوهشی و اکتشافی انجام شده

پی جویی های زمین شناسی و اکتشافی کانسار منجر به اجرای یک سلسله عملیات اکتشافی از قبیل حفاری های مغزه ای، حفر ترانشه، چاه، مطالعات هیدرولوژی، نقشه برداری، بررسی های ژئوفیزیکی تجزیه های شیمیایی، نمونه برداری و غیره گردید.

به طور کلی در معدن چادرملو، سه نوع داده موجود می باشد که شامل:

-          داده های گمانه ها و اینفیل ها

-          داده های تونل ها و ترانشه ها

-          داده های چالهای انفجاری می باشد.

به جز ترانشه ها که اطلاعاتی در سطح در اختیار می گذارند، بقیه داده ها به دلیل اطلاعاتی که از عمق به دست می دهند، از اهمیت بیشتری برخوردارند. البته داده گمانه ها و اینفیل ها به دلیل سطح مقطع کوچکتر نسبت به دیگر داده ها که حجم پایه بزرگتری دارند، از اعتبار کمتری برخوردارند. داده های مربوط به چالهای انفجاری به دلیل حجم پایه بزرگ، دارای بیشترین اعتبار در بین داده های فوق الذکر می باشند و بدین لحاظ به عنوان داده های مرجع در استاندارد سازی و محاسبه خطای اولیه داده های دیگر به کار گرفته شده اند. در زیر به شرح مشخصات هر سری از داده ها می پردازیم.

ü      داده های گمانه ها و اینفیل ها

تعداد کل گمانه ها و اینفیل های حفر شده در معدن چادرملو 124 حلقه به متراژکلی 35350 متر است. از این تعداد 18 مورد اینفیل و 106 مورد بقیه گمانه ها می باشند. نمونه های مربوط به 97 گمانه انتخابی مورد تجزیه شیمیایی برای اندازه گیری متغیرهای Fe، FeO و P قرار گرفته اند، البته تعدادی از این نمونه ها کاملا در باطله حفر شده اند. بدین معنی که از ابتدا تا انتهای گمانه در سنگ درونگیر قرار دارد. از این مجموعه حفاری، 89 گمانه و اینفیل کانسنگ را قطع کرده و در نتیجه دارای اطلاعاتی از آن می باشد.

متوسط عمق گمانه ها و اینفیل ها به ترتیب 305 و 36 متر می باشد. عمیق ترین گمانه ها تا ارتفاع 902 متر از سطح دریا پایین رفته که دارای عمقی معادل 546 متر است. فاصله بین گمانه ها در جهت شرقی-غربی به طور متوسط 90 متر و در جهت شمالی-جنوبی حدودا 140 متر است.

 

ü      داده های تونلها و ترانشه ها

کل تعداد حفریات از نوع تونل، ترانشه و دستک های مربوط به آنها 32 مورد است که در مجموع طولی در حدود 3878 متر را در معدن چادرملو تشکیل می دهند. این تعداد شامل 23 ترانشه، 3 تونل و 6 دستک می باشد. تونل ها و دستک های آنها در عمق های حدود 1430 و 1480 متر حفر شده اند.

 

ü      داده های چالهای انفجاری

آخرین گروه داده ها و معتبرترین آنها چه به لحاظ تعداد و چه به لحاظ بزرگی حجم پایه داده های چالهای انفجاری می باشد که به طور متوسط هر نمونه مربوط به آن با حجمی که 100 برابر بیشتر از حجم گمانه با ارتفاع مشابه است، معرف حجم تقریبی معادل 600 متر مکعب از کانسنگ است. در مقایسه با داده های مربوط به گمانه ها، داده های چالهای انفجاری به لحاظ حجم پایه 100 برابر می بایستی قاعدتا از دقت قابل توجهی برخوردار باشند. تعداد کل داده های چالهای انفجاری 19055 مورد است که از آن 488 مورد مربوط به ارتفاع 1580 به بالاست و چون بالاترین سطح مورد تخمین 1570 می باشد، لذا داده های مذکور هیچ گاه در تخمین سطح پایین تر مورد استفاده قرار نمی گیرند.

 

§         نتایج عملیات اکتشاف تفصیلی

عملیات سطحی زمین شناسی و تشریح اجمالی کانسار

چادرملو بزرگترین کانسار شناخته شده ایران مرکزی در حوزه آتشفشانی بزرگی قرار دارد که آندزیت ها و ریولیت های اینفراکامبرین، آنرا به کوهزایی پان آمریکا مربوط می کند. در دوران پرکامبرین، ایران مرکزی به گندونا تعلق داشته و دوران پالئوزوئیک به شکل قاره چه ای به شمال رانده شده و در دوران های مزوزوئیک و ترشیاری به اورسیا چسبیده است. کانسار در محدوده گسله حلقوی شکل کالدرا سرخ کوه در کانون آتشفشانی ایگنیمبرتی جایگزین شده است. توده شمالی تنوره ای آتشفشانی پر از مواد منیتیتی است که جالت استوانه ای قائم را تداعی می کند. توده جنوبی را می توان همانند منیتیت جریانی یا سیل پنداشت که در حلقه گرابن کالدرا قرار دارد.

سنگ های میزبان مخلوطی است از سنگ های پرکامبرین و اینفراکامبرین، این سنگها از گونه آتشفشانی رسوبی و شبه آتشفشانی است. به واسطه نفوذ گرانیت سرخ، قسمتی از این سنگ ها به هورن فلس تبدیل شده است. در مجاورت بلافصل منیتیت گداخته با سنگهای درونگیر، حالت واقعی دگرسانی مشهود است. جایگزینی دگرسانی دولومیت یا گرانیت قبلی نمی تواند مسبب پیدایش مواد معدنی تلقی شود. در حقیقت مواد معدنی فراورده ای است که از سنگ شدن اکسید آهن گداخته به وجود آمده است. این تصور که آهن به وسیله گازها یا سیالات حمل شده باشد، تا حدودی در ذهن نمی گنجد، ولی نفوذ به صورت ماده گداخته کف کرده، نظری نسبتا صائب است. دمای تشکیل مواد معدنی زیاد بوده است. بقایای ماگمایی را می توان به وضوح در سنگهای چادرملو مشاهد کرد. آپاتیت- دولومیت، سولفید ها، انیدریت ها و سیلیکاتها در سنگهای منیتیتی این کانسار وجود دارد. (آهن 59%، فسفر1% و گوگرد 15/0%). فلوئور آپاتیت محتوی عناصر کمیاب خاکی که از شاخص های عمده کربناتیت ها است، تنها گونه آپاتیتی موجود در چادرملو است. با توجه به عمق، محتوی گوگرد در توده شمالی فزونی می یابد. چادرملو 200 میلیون تن فلز آهن و 5/2 میلیون تن فسفر دارد.

حجم کانسار را 110 میلیون متر مکعب برآورد کرده اند که شامل 400 میلیون تن ماده معدنی است. حجم ماده معدنی 6/75 میلیون متر مکعب است که معادل 325 میلیون تن ذخیره زمین شناسی است. عیار حدی سنگ معدنی در محاسبات 25% آهن منظور شده است. تعیین دو عامل ذخیره و عیار به چگالی، اندازه بلوک و روش محاسبه ذخیره بستگی دارد. سنگ های پرعیار و کم فسفر مقدارشان اندک بوده و از 10% تجاوز نمی کنند. 60% ذخایر در زمره مواد معدنی پرعیار و پر فسفر و 30% بقیه در زمره سنگهای کم عیار و پر فسفر محسوب می شوند. به طور تقریبی می توان  کاانسارها را سنگ های اکسیده و ما بقی را غیر اکسیده در نظر گرفت.

 

  1. سنگ شناسی منطقه

چادرملو از چهار توده معدنی تشکیل شده است. طبق داده های گران سنجی و مغناطیس سنجی، سه بیرون زدگی شمالی، توده ای واحد را می سازد که همانند استوانه ای قائم برجای ایستاده است. این توده معدنی حداقل تا 300 متر در ژرفا قرار دارد. این استوانه می تواند تنوره آتشفشانی پر شده از مواد منیتیتی باشد. کانسار جنوبی عمق کمی دارد و می توان آنرا سیل منیتیتی یا گدازه جریان یافته بر سطح زمین پنداشت.

تقسیم بندی سنگ شناسی انجام شده در این گزارش، بیشتر بر اساس خصوصیات ژئوتکنیکی سنگها می باشد تا ترکیب کانی شناسی آنها. سنگ های منطقه را می توان به صورت زیر تقسیم بندی کرد:

  1. کانسنگ

از لحاظ ژئوتکنیکی، سنگهای موجود در کانسنگ را به دو گروه تقسیم می کنند:

الف- هماتیت و مگنتیت.

ب- کانسنگ کم عیار (Poor Ore).

هماتیت و مگنتیت از لحاظ ژئوتکنیکی هیچ تفاوتی ندارند. کانسنگ کم عیار اغلب به صورت نوارهایی در بین کانسنگ و سنگ های درونگیر شامل دیوریت آلتره، متاسوماتیتی شده، قرار دارد. کانسنگ آهن از نظر ژئوتکنیکی دارای خواص زیر است:

تازه تا کمی هوازده، تیره تا قهوه ای تیره، دانه بندی ریز، توده ای تا لایه ای ضخیم، فاصله داری درزه ها زیاد، دارای بلوک های نا منظم بزرگ و مقاومت خیلی زیاد.

  1. سنگ درونگیر

سنگ های درونگیر به استثنای پوشش ها و سنگ های معاصر شامل سنگهای زیر است:

الف- گرانیت و یا فلسیت.

تازه تا نسبتا هوازده، دگرگون شده در بعضی از مواقع با درجه هوازدگی بالا. قرمز کمرنگ، صورتی مایل به قهوه ای، دانه بندی متوسط، فاصله درزه ها زیاد و مقاومت سنگ خیلی بالا.

ب- دیوریت (گرانودیوریت).

تازه تا نسبتا هوازده، خاکستری تا خاکستری سبز تیره، دانه بندی متوسط، به صورت لایه های ضخیم، نسبتا درزه دار، بلوکی، مقاومت سنگ زیاد تا خیلی زیاد.

ج- متاسوماتیت (دیوریت، آلبیت با درجه دگرگونی بالا).

درجه دگرگونی بالا، اغلب برش خورده، خاکستری سبز کمرنگ تا متوسط، دارای دانه بندی ریز، به شدت درزه دار و برش خورده، توده سنگ ضعیف تا خیلی ضعیف با قطعات سنگ خرد شده که در سیمانه ای از رس یا سنگ های خیلی ضعیف که در خمیره و همچنین درزه ها مقادیری از کلریت و تالک موجود است.

د- سنگ آهن (با مقدار محدود).

تازه تا نسبتا هوازده، خاکستری کمرنگ دارای دانه بندی ریز، به صورت لایه هایی نسبتا ضخیم، نسبتا درزه دار و مقاومت زیاد.

  1. سنگ های مربوط به دوران معاصر با عمق کم.

این سنگ ها شامل سنگ ها و پوشش های رسوبی زیر می باشند:

1.     کنگلومرای ترشیاری

/ 4 نظر / 933 بازدید
علیرضا

با تشکر مجدد به یاد گزارش کارآموزی خودم که از معدن سرب و روی انگوران بود افتادم. راستی اگر فایل اتوکدی از پیت معدن دارید برایم بفرستید. خیلی ممنون

نعمت

با سلام خدمت آفرینندگان وبلاگ من امروز برای اولین بار از وبلاگ شما بازدید اجمالی کردم ، واقعا آفرین بر شما با این همه زحماتی که می کشید من دانشجوی مهندسی معدن_استخراج دانشگاه کاشان هستم(دولتی) امیدوارم به کارتان تا آخرین توان ادامه دهید

وحید

سلام سایت جالبی داری,خسته نباشی سایتتو به پیوند هام اضافه کردم خوشحال میشم تو هم وبلاگ منو به لینکستانت اضافه کنی

علی

با عرض سلام و خسته نباشید : وبلاگ خیلی خوبی دارید.مطالب خوبی هم ارائه میدید.می خواستم اگه ممکنه یک سری لینک و مطلب در رابطه با اهمیت درزه ها,گسل ها,چین ها و سطوح لایه بندی در اکتشاف کانسارهای معدنی برام بفرستید. ممنون